Καταρράκτης: τι είναι, ποια τα πρώτα συμπτώματα και πότε χρειάζεται επέμβαση

Τι είναι ο καταρράκτης;

Ο καταρράκτης είναι μία από τις συχνότερες παθήσεις των ματιών και αποτελεί βασική αιτία σταδιακής μείωσης της όρασης, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 60 ετών. Πρόκειται για τη θόλωση του φυσικού φακού του ματιού, ο οποίος φυσιολογικά είναι διαφανής και επιτρέπει στο φως να φτάνει καθαρά στον αμφιβληστροειδή.

Όταν ο φακός χάνει τη διαύγειά του, η όραση γίνεται θολή, μειώνεται η αντίθεση και δυσκολεύονται καθημερινές δραστηριότητες όπως:

• η οδήγηση τη νύχτα
• το διάβασμα
• η εργασία στον υπολογιστή
• η αναγνώριση προσώπων
• η έκθεση σε έντονο φως

Ο καταρράκτης μπορεί να εμφανιστεί στο ένα ή και στα δύο μάτια, συνήθως όμως εξελίσσεται σταδιακά και ασύμμετρα.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα του καταρράκτη;

Τα συμπτώματα του καταρράκτη αναπτύσσονται αργά και πολλές φορές ο ασθενής δεν αντιλαμβάνεται άμεσα την αλλαγή στην όρασή του.

Συχνότερα πρώτα συμπτώματα

• Θολή ή «θαμπή» όραση
• Μειωμένη ευκρίνεια στην ανάγνωση
• Δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση
• Έντονες αντανακλάσεις από φώτα
• Φωτοευαισθησία
• Συχνή αλλαγή γυαλιών χωρίς ουσιαστική βελτίωση
• Ξεθωριασμένα χρώματα
• Διπλωπία στο ένα μάτι
• Αίσθηση σαν να υπάρχει «πέπλο» μπροστά από το μάτι

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ασθενείς αναφέρουν ότι χρειάζονται περισσότερο φως για να διαβάσουν ή ότι δυσκολεύονται σε χώρους με χαμηλό φωτισμό.

Ποιες είναι οι αιτίες του καταρράκτη;

Η συχνότερη μορφή είναι ο ηλικιακός καταρράκτης, που σχετίζεται με τη φυσική γήρανση του φακού. Ωστόσο υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης.

Παράγοντες κινδύνου

• Ηλικία άνω των 60 ετών
• Σακχαρώδης διαβήτης
• Κάπνισμα
• Υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV)
• Μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης
• Τραυματισμοί στο μάτι
• Προηγούμενες οφθαλμολογικές επεμβάσεις
• Οικογενειακό ιστορικό
• Υψηλή μυωπία

Τύποι καταρράκτη

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι καταρράκτη ανάλογα με το σημείο του φακού που επηρεάζεται.

Πυρηνικός καταρράκτης

Επηρεάζει το κέντρο του φακού και σχετίζεται κυρίως με την ηλικία.

Φλοιώδης καταρράκτης

Δημιουργεί ακτινωτές θολώσεις στην περιφέρεια του φακού.

Οπίσθιος υποκαψικός καταρράκτης

Εξελίσσεται πιο γρήγορα και επηρεάζει σημαντικά την κοντινή όραση και την όραση στο έντονο φως.

Συγγενής καταρράκτης

Υπάρχει από τη γέννηση ή εμφανίζεται στην παιδική ηλικία.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση του καταρράκτη γίνεται μέσω πλήρους οφθαλμολογικού ελέγχου από εξειδικευμένο οφθαλμίατρο.

Η εξέταση μπορεί να περιλαμβάνει:

• μέτρηση οπτικής οξύτητας
• βιομικροσκόπηση
• εξέταση με σχισμοειδή λυχνία
• έλεγχο αμφιβληστροειδούς
• μέτρηση ενδοφθάλμιας πίεσης
• βιομετρία για υπολογισμό ενδοφακού

Η σωστή διάγνωση είναι σημαντική ώστε να αποκλειστούν άλλες παθήσεις όπως:

• γλαύκωμα
• ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας
• διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια
• αποκόλληση αμφιβληστροειδούς

Πότε χρειάζεται επέμβαση καταρράκτη;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένο «στάδιο ωρίμανσης» που να καθορίζει πότε πρέπει να γίνει χειρουργείο. Η επέμβαση προτείνεται όταν ο καταρράκτης επηρεάζει την ποιότητα ζωής και τις καθημερινές δραστηριότητες του ασθενούς.

Ενδείξεις για χειρουργείο

• δυσκολία στην οδήγηση
• μειωμένη απόδοση στην εργασία
• προβλήματα στην ανάγνωση
• συχνές πτώσεις λόγω μειωμένης όρασης
• έντονη φωτοευαισθησία
• αδυναμία διεκπεραίωσης καθημερινών δραστηριοτήτων

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επέμβαση γίνεται και για ιατρικούς λόγους, όπως όταν ο καταρράκτης εμποδίζει την παρακολούθηση παθήσεων του αμφιβληστροειδούς.

Πώς γίνεται η επέμβαση καταρράκτη;

Η σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπιση του καταρράκτη γίνεται με φακοθρυψία, μία ελάχιστα επεμβατική τεχνική υψηλής ακρίβειας.

Τι είναι η φακοθρυψία;

Κατά τη διαδικασία:

1. δημιουργείται μία πολύ μικρή τομή στον κερατοειδή
2. ο θολωμένος φυσικός φακός θρυμματίζεται με υπερήχους
3. αφαιρείται από το μάτι
4. τοποθετείται τεχνητός ενδοφακός

Η επέμβαση:

• διαρκεί συνήθως 15–30 λεπτά
• γίνεται με τοπική αναισθησία
• δεν απαιτεί νοσηλεία
• έχει γρήγορη αποκατάσταση

Τι είναι οι ενδοφακοί;

Μετά την αφαίρεση του φυσικού φακού, τοποθετείται ενδοφακός που παραμένει μόνιμα στο μάτι.

Είδη ενδοφακών

Μονοεστιακοί φακοί

Διορθώνουν κυρίως την όραση σε μία απόσταση.

Τορικοί ενδοφακοί

Χρησιμοποιούνται για διόρθωση αστιγματισμού.

Πολυεστιακοί ενδοφακοί

Μπορούν να μειώσουν την ανάγκη για γυαλιά σε κοντινή και μακρινή όραση.

Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα ανάλογα με:

• τις ανάγκες του ασθενούς
• το επάγγελμα
• τον τρόπο ζωής
• την ύπαρξη άλλων οφθαλμολογικών παθήσεων

Ανάρρωση μετά την επέμβαση

Η αποκατάσταση της όρασης είναι συνήθως γρήγορη.

Μετά το χειρουργείο

Ο ασθενής χρειάζεται:

• χρήση κολλυρίων
• αποφυγή τριψίματος του ματιού
• αποφυγή βαριάς άσκησης για λίγες ημέρες
• προστασία από σκόνη και νερό

Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν γρήγορα στις καθημερινές δραστηριότητες.

Υπάρχουν επιπλοκές;

Η επέμβαση καταρράκτη θεωρείται από τις ασφαλέστερες χειρουργικές επεμβάσεις παγκοσμίως. Ωστόσο, όπως κάθε χειρουργείο, ενδέχεται να υπάρχουν σπάνιες επιπλοκές.

Πιθανές επιπλοκές

• φλεγμονή
• λοίμωξη
• οίδημα ωχράς κηλίδας
• αύξηση ενδοφθάλμιας πίεσης
• δευτερογενής καταρράκτης

Η σωστή προεγχειρητική αξιολόγηση και η παρακολούθηση μειώνουν σημαντικά τους κινδύνους.

Καταρράκτης και άλλες παθήσεις αμφιβληστροειδούς

Ασθενείς με παθήσεις όπως:

• ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας
• διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια
• επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη
• απόφραξη φλέβας αμφιβληστροειδούς

χρειάζονται εξειδικευμένη αξιολόγηση πριν από την επέμβαση καταρράκτη ώστε να καθοριστεί η αναμενόμενη βελτίωση της όρασης.

Η σημασία της εξειδικευμένης οφθαλμολογικής αξιολόγησης

Η επιτυχία της επέμβασης δεν εξαρτάται μόνο από τη χειρουργική τεχνική αλλά και από τη σωστή προεγχειρητική διάγνωση.

Στο Retina Eye Clinic πραγματοποιείται ολοκληρωμένος έλεγχος του καταρράκτη και του αμφιβληστροειδούς με σύγχρονο διαγνωστικό εξοπλισμό και εξατομικευμένη προσέγγιση για κάθε ασθενή. Η αξιολόγηση των αναγκών όρασης και η επιλογή κατάλληλου ενδοφακού αποτελούν βασικά στάδια για το βέλτιστο λειτουργικό αποτέλεσμα μετά το χειρουργείο καταρράκτη.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)